KINA ŠIRI UTICAJ DIGITALNOG JUANA: Peking gradi sopstveni put u budućnosti novca

Kineska centralna banka pokrenula je široke napore kako bi povećala upotrebu digitalnog juana u zemlji i inostranstvu.Taj potez postavlja Peking na drugačiji, a potencijalno i konkurentski put u odnosu na Sjedinjene Američke Države, kada je reč o oblikovanju budućnosti novca.Narodna banka Kine podstiče banke da prošire upotrebu digitalnog juana, poznatog i kao e-CNY, u različitim oblastima — od isplata nagrada i fiskalne potrošnje do naknada za zelenu električnu energiju.Banke su takođe pod pritiskom da povećaju upotrebu digitalnog juana u prekograničnim transakcijama, posebno duž ruta inicijative „Pojas i put“.Kineske finansijske institucije ubrzano razvijaju proizvode kompatibilne sa digitalnim juanom, uključujući kredite, akreditive i menice.Opredeljenje Kine za digitalni juan u oštrom je kontrastu sa pristupom SAD, gde je predsednik Donald Tramp prihvatio stabilne kriptovalute, ali je zabranio domaći promet digitalnih valuta centralnih banaka.Deo stručnjaka smatra da je potez Pekinga delimično vođen željom da se smanji zavisnost od globalnog platnog sistema kojim dominiraju zapadne institucije i dolar kao svetska rezervna valuta.Digitalni juan Pekingu služi kao tehnološka zaštita, kako bi se osiguralo da međunarodni trgovinski tokovi Kine mogu da se nastave i u uslovima budućih geopolitičkih potresa.Posebno se ističe da nestabilnost povezana sa ratom na Bliskom istoku pojačava potrebu za dedolarizacijom među proizvođačima nafte u tom regionu.Zbog toga bi uticaj juana mogao da se proširi sa trgovine na širu geopolitičku sferu.Ipak, digitalni juan i dalje polazi sa relativno niske osnove i suočava se sa strukturnim ograničenjima u pogledu širenja.Kumulativne transakcije digitalnim juanom dostigle su 16,7 biliona juana, odnosno 2,47 biliona dolara, od novembra 2019. godine. To je i dalje znatno manje u poređenju sa 279 biliona juana transakcija kineskim UnionPay karticama samo u 2025. godini.U oblasti prekograničnog digitalnog plaćanja, Kina i SAD sve više grade sopstvene standarde.Digitalni juan je kompatibilniji sa bankarskim sistemom, ali i dalje nije dovoljno prilagođen strancima, što predstavlja jedno od ograničenja za njegovu široku međunarodnu upotrebu.Najnoviji kineski potez dobio je dodatni zamah nakon što je Peking ranije ove godine počeo da dozvoljava plaćanje kamata na digitalne juane. U aprilu je više nego udvostručen broj ovlašćenih operativnih banaka, na ukupno 22.Ta promena faktički pretvara digitalni juan u depozitnu obavezu banaka, čime se znatno povećava njihov podsticaj da promovišu njegovu upotrebu.Istovremeno se otvara prostor za razvoj novih kreditnih proizvoda i proizvoda za upravljanje imovinom, što digitalnom juanu daje sve važnije mesto u kineskom finansijskom sistemu.