Međunarodni krivični sud u Hagu ubrzano pokušava da prekine zavisnost od američkih tehnoloških kompanija i finansijskog sistema nakon što su sankcije Vašingtona počele da ugrožavaju svakodnevno funkcionisanje njegovih sudija, tužilaca i službenika.
Američke sankcije do sada su pogodile 13 visokih zvaničnika i zaposlenih u Sudu, među kojima je devet od ukupno 18 sudija, oba zamenika tužioca, bivši glavni tužilac i jedan službenik.
Vašington je sankcije uveo zbog postupaka MKS-a protiv američkih i izraelskih državljana, posebno zbog istrage rata u Gazi i naloga za hapšenje izraelskog premijera Benjamina Netanjahua.
Posledice američkih mera daleko prevazilaze teritoriju Sjedinjenih Američkih Država.
Zbog dominantnog položaja američkih banaka, kartičarskih kompanija, tehnoloških korporacija i internet usluga, osobe koje se nađu na američkoj listi sankcija praktično mogu da izgube pristup velikom delu svetskog finansijskog i digitalnog sistema.
Sankcionisane sudije i tužioci već su se suočavali sa blokiranim bankarskim računima, kreditnim karticama, elektronskom poštom i različitim internet uslugama.
Pojedinima je onemogućeno korišćenje usluga kompanija kao što su „Majkrosoft“, „Amazon“ i „Epl“, iako žive i rade van Sjedinjenih Američkih Država.
Poseban problem predstavlja činjenica da i evropske banke i kompanije često primenjuju američke sankcije kako ne bi same izgubile pristup američkom tržištu i finansijskom sistemu.
Zbog toga se efekat sankcija širi daleko izvan onoga što je Vašington formalno propisao.
Međunarodni krivični sud je zbog tog rizika počeo da menja sopstvenu tehnološku infrastrukturu.
Sud je odlučio da deo svog digitalnog poslovanja prebaci sa „Majkrosoft ofisa“ na OpenDesk, evropski sistem otvorenog koda koji razvija nemački Centar za digitalni suverenitet.
Cilj je da Sud više ne zavisi od kompanije koja bi, u slučaju novih američkih sankcija, mogla biti primorana da mu preko noći ukine pristup ključnim programima, elektronskoj pošti ili skladištenju podataka.
Sličan proces odvija se i u bankarstvu.
MKS i holandske vlasti traže finansijske institucije i sisteme koji bi mogli da obezbede nesmetano funkcionisanje Suda čak i u slučaju da američke sankcije budu dodatno proširene.
Problem je što je veoma mali broj velikih svetskih banaka potpuno nezavisan od američkog dolara, američkih korespondentskih banaka ili poslovanja u Sjedinjenim Američkim Državama.
Zbog toga čak i banke koje nemaju zakonsku obavezu da primenjuju američke sankcije često prekidaju poslovne odnose sa sankcionisanim osobama kako bi izbegle bilo kakav rizik.
Holandska vlada, kao domaćin Međunarodnog krivičnog suda, već razgovara sa domaćim kompanijama kako bi sprečila prekomerno sprovođenje američkih mera i pomogla Sudu da pronađe alternativne finansijske i tehnološke usluge.
Sankcije su tako pokazale koliki uticaj Vašington može da ostvari nad institucijom koja se nalazi u Holandiji i čiji su osnivači države širom sveta, iako same Sjedinjene Američke Države nisu članica MKS-a.
Iako Međunarodni krivični sud kao institucija formalno nije stavljen na američku listu sankcija, sankcionisanje sve većeg broja njegovih sudija i tužilaca praktično primorava Sud da gradi paralelnu tehnološku i finansijsku infrastrukturu.
Slučaj je istovremeno otvorio mnogo šire pitanje za Evropu – koliko su njene institucije zaista nezavisne ako Vašington preko američkih banaka, softvera i tehnoloških kompanija može da im ograniči pristup osnovnim uslugama.
