Na današnji dan, 30. avgusta 2022. godine, preminuo je Mihail Sergejevič Gorbačov, poslednji lider Sovjetskog Saveza i jedna od najznačajnijih političkih ličnosti druge polovine 20. veka.
Gorbačov je na čelo Komunističke partije Sovjetskog Saveza došao 1985. godine, u vreme kada se zemlja suočavala sa ekonomskom stagnacijom i dubokim unutrašnjim problemima. Pokrenuo je reforme poznate kao „perestrojka“ – preuređenje političkog i ekonomskog sistema, i „glasnost“ – veću otvorenost javnog i političkog života.
Njegove reforme dovele su do do tada nezamislivog stepena slobode govora u SSSR-u, ali su istovremeno oslobodile političke, ekonomske i nacionalne procese koje sovjetsko rukovodstvo više nije moglo da kontroliše.
U spoljnoj politici Gorbačov je odustao od dotadašnje prakse vojnog intervenisanja Moskve radi očuvanja komunističkih režima u istočnoj Evropi. Kada su 1989. godine u Poljskoj, Mađarskoj, Čehoslovačkoj, Istočnoj Nemačkoj i drugim zemljama počele krupne političke promene, Sovjetski Savez nije intervenisao.
U novembru iste godine pao je Berlinski zid, a Nemačka je već 1990. ponovo ujedinjena. Gorbačov je odigrao jednu od ključnih uloga u okončanju Hladnog rata i smanjenju nuklearnih tenzija između Moskve i Vašingtona.
Za doprinos okončanju Hladnog rata dobio je Nobelovu nagradu za mir 1990. godine.
Međutim, njegovo nasleđe i danas izaziva potpuno suprotne ocene.
Dok je na Zapadu uglavnom slavljen kao državnik koji je omogućio mirno okončanje Hladnog rata i rušenje podele Evrope, u Rusiji ga veliki deo javnosti doživljava kao lidera za čije je vreme nestala jedna od dve svetske supersile.
Unutrašnje krize u SSSR-u produbile su se početkom devedesetih, a nacionalni pokreti u sovjetskim republikama sve više su zahtevali nezavisnost.
Posle neuspelog pokušaja državnog udara u avgustu 1991. godine, centralna vlast je praktično izgubila kontrolu nad procesom raspada zemlje. Sovjetski Savez prestao je da postoji u decembru iste godine.
Gorbačov je 25. decembra 1991. podneo ostavku na funkciju predsednika SSSR-a, čime je okončana i njegova politička vlast.
Posle raspada Sovjetskog Saveza osnovao je Gorbačovljevu fondaciju i nastavio da se bavi javnim i političkim radom.
Preminuo je 30. avgusta 2022. godine u Moskvi, u 91. godini. Sahranjen je na Novodevičjem groblju, pored supruge Raise.
Četiri godine posle njegove smrti, Mihail Gorbačov ostaje jedna od najkontroverznijih ličnosti novije istorije – za jedne čovek koji je mirno okončao Hladni rat, a za druge političar pod čijim je vođstvom nestao Sovjetski Savez.
