Američka vlada objavila je da prestaje da finansira programe za suzbijanje širenja HIV-a i AIDS-a u Južnoj Africi, povezujući tu odluku sa tvrdnjama da vlasti te zemlje ne štite belu manjinu Afrikanera.
Južnoafričko ministarstvo zdravlja saopštilo je da nije zvanično obavešteno o takvoj odluci, ali je navelo da već duže vreme radi na planu da zemlja postane samostalnija u finansiranju zdravstvenih programa.
Južna Afrika ima više od osam miliona ljudi koji žive sa HIV-om, što je čini zemljom sa najvećim brojem zaraženih na svetu.
Sjedinjene Države su do 2025. godine podržavale borbu Južne Afrike protiv HIV-a sa oko 400 miliona dolara godišnje, kroz Predsednički plan za hitnu pomoć obolelima od AIDS-a.
Međutim, odnosi dve zemlje naglo su se pogoršali od povratka Donalda Trampa u Belu kuću.
Tramp je nedugo nakon preuzimanja dužnosti potpisao uredbu u kojoj je optužio južnoafričke vlasti da su svojim politikama uništile jednake mogućnosti i podstakle nasilje nad, kako je naveo, „rasno nepoželjnim zemljoposednicima“.
Vlada Južne Afrike odbacuje te tvrdnje i ističe da su njene mere ekonomskog osnaživanja crnog stanovništva neophodne kako bi se ispravile duboke nejednakosti iz vremena aparthejda.
U američkoj uredbi pominju se i tužba Južne Afrike protiv Izraela pred Međunarodnim sudom pravde, kao i veze Pretorije sa Iranom.
Bela kuća je saopštila da zbog, kako navodi, „nepravednih i nemoralnih praksi“ dalja pomoć Južnoj Africi više neće biti obezbeđena.
Tramp je ranije iznosio i tvrdnje da se u Južnoj Africi dešava „genocid nad belcima“, što je njegova administracija iskoristila kao osnov za uspostavljanje izbegličkog programa za Afrikanere.
Finansiranje preko američkog programa pokrivalo je oko petine ukupnih troškova Južne Afrike za programe borbe protiv HIV-a. Ta sredstva su prošle jeseni dobila privremeni produžetak u okviru prelaznog plana, ali je sada potvrđeno da će početi postepeno smanjivanje finansiranja.
Američki zvaničnici kao razlog navode to što Južna Afrika nije pokazala merljiv napredak u ispunjavanju političkih zahteva Vašingtona.
Ističu i da je cilj da se podstakne samostalnost, jer je Južna Afrika zemlja srednjeg dohotka i, kako tvrde, više nego sposobna da sama podrži svoje zdravstvene programe.
Južnoafričko ministarstvo zdravlja naglašava da se nabavka životno važnih antiretrovirusnih lekova finansira odvojeno i da najveći deo novca za te lekove dolazi iz državnog budžeta.
Pokušaji popravljanja odnosa između Vašingtona i Pretorije do sada nisu dali rezultat. Ni sastanak Donalda Trampa i južnoafričkog predsednika Sirila Ramafoze u Beloj kući nije ublažio tenzije, jer je Tramp i tada ponovio optužbe o progonu belaca.
Sjedinjene Države su, u međuvremenu, bojkotovale i sastanak G20 kojem je domaćin bila Južna Afrika.
