Problemi modernog Bliskog istoka u velikoj meri vuku korene iz perioda Prvog svetskog rata, kada su Velika Britanija i Francuska tajno dogovarale podelu teritorija Osmanskog carstva u slučaju njegovog raspada.
Dok je Osmansko carstvo bilo iscrpljeno ratom i unutrašnjim slabostima, zapadne sile su u njegovom padu videle priliku da prošire sopstveni uticaj. Upravo u tom kontekstu nastali su pregovori koji će kasnije postati poznati kao sporazum Sajks-Piko.
Britanski diplomata Mark Sajks i francuski diplomata Žorž Piko početkom 1916. godine dogovorili su podelu interesnih sfera na Bliskom istoku. Taj dogovor nije bio samo jedan u nizu tajnih ratnih sporazuma, već dokument koji je ostavio dubok trag na političku kartu regiona.
Velika Britanija je u isto vreme arapskom vođi Huseinu bin Aliju obećavala podršku za ustanak protiv Osmanskog carstva i stvaranje velike arapske države posle rata. Ta država je, prema arapskim očekivanjima, trebalo da obuhvati veliki deo Arapskog poluostrva, Mesopotamije, Sirije i Palestine.
Međutim, dok su Arapima davana obećanja o nezavisnosti, London i Pariz su iza zatvorenih vrata već delili iste teritorije između sebe.
Francuska je bila zainteresovana za prostor današnje Sirije i Libana, dok je Britaniju zanimala Donja Mesopotamija, Palestina i područja važna zbog nafte i strateških puteva.
Prema dogovoru, Husein bin Ali nije trebalo da dobije ogromnu arapsku državu kakvu je očekivao. Francuska je trebalo da dobije uticaj nad Sirijom i Libanom, Britanija nad delovima Mesopotamije i severne Arabije, dok je Palestina zamišljena kao međunarodni protektorat.
Posebno je važno to što su Britanija i Francuska odlučile da arapskom savezniku ne kažu istinu dok se rat ne završi. Tako su istovremeno tražile njegovu vojnu pomoć protiv Osmanskog carstva, a iza njegovih leđa pripremale podelu teritorija koje su mu prethodno obećavale.
Kada se Rusija 1917. godine povukla iz rata, Britanija je zatražila još veći uticaj, posebno u oblasti Mosula, koja je bila važna zbog nafte. Iste godine objavljena je i Balforova deklaracija, kojom je London podržao stvaranje jevrejskog nacionalnog doma u Palestini.
Husein bin Ali je kasnije shvatio da je izigran i da neće dobiti državu koja mu je obećana. Njegovo nezadovoljstvo nije promenilo tok istorije, jer je Britanija podržala drugog arapskog saveznika, Ibn Sauda, koji je na kraju porazio Huseina i postavio temelje današnje Saudijske Arabije.
Sporazum Sajks-Piko ratifikovan je 16. maja 1916. godine i postao je simbol imperijalne politike velikih sila. Granice koje su tada povlačene nisu nastale iz volje naroda koji su živeli na tim prostorima, već iz interesa Londona i Pariza.
Posledice takvog pristupa osećaju se i danas. Mnoge države Bliskog istoka stvorene su u okvirima koji nisu pratili verske, etničke i istorijske podele na terenu, što je kasnije postalo izvor brojnih kriza, pobuna, ratova i nestabilnosti.
Zato sporazum Sajks-Piko nije samo istorijski dokument iz Prvog svetskog rata. On je jedan od ključnih simbola načina na koji su zapadne sile prekrajale Bliski istok i postavile temelje mnogih problema koji taj region prate više od jednog veka.
